Yaşlılara yönelik şiddetin yalnızca fiziksel saldırılardan ibaret olmadığını belirten Psikoloji Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Gümüş Demir, psikolojik baskıdan ekonomik sömürüye, cinsel istismardan ihmale kadar uzanan birçok davranışın yaşlı istismarı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Yaşlıların büyük bölümünün maruz kaldığı şiddeti yakınlarını korumak, bakımını kaybetme korkusu ya da çaresizlik nedeniyle dile getiremediğini ifade eden Dr. Demir, “Duyulmayan, görülmeyen, ihmal edilen her yaşlı, toplumun içinde giderek büyüyen sessiz bir çığlıktır.” dedi.
Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Psikoloji Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Gümüş Demir, yaşlı istismarı konusunu ele aldı.
Yaşlı istismarı yalnızca bedene yönelen saldırı değildir
Toplumda yaşlı bireylere yönelik şiddet denildiğinde akla çoğunlukla fiziksel saldırıların geldiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Gümüş Demir, gerçekte istismarın çok daha geniş bir alanı kapsadığını söyledi.
“Yaşlı bireylere yönelik şiddet denince çoğumuzun aklına vurmak, itmek ya da darp etmek gibi fiziksel davranışlar gelir.” diyen Dr. Demir, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Oysa yaşlı istismarı yalnızca bedene yönelen açık bir saldırı olmayabilir. Yaşlı bireyi korkutan, küçük düşüren, kararlarını yok sayan, parasını ya da malını izinsiz kullanan, bakımını ihmal eden, onu yalnızlığa terk eden her davranış yaşlı istismarıdır. Bir yaşlıya bağırmak, onu sürekli eleştirmek, hayatın dışına itmek ve insan onurunu yaralayan her davranış şiddettir. Bir yaşlıya bağırmak, onu sürekli eleştirmek, hayatın dışına itmek ve insan onurunu yaralayan her davranış şiddettir.”
Şiddetin en ağır taraflarından biri sessizliktir
Türkiye’de yaşlılara yönelik şiddetin gerçek boyutunun tam olarak bilinmediğine dikkat çeken Dr. Demir, “Türkiye’de yaşlılara yönelik şiddetin gerçek boyutunu söylemek kolay değildir. Çünkü bu şiddetin önemli bir kısmı evlerin içinde, kapalı kapıların ardında, aile mahremiyeti denilen kalın bir perdenin arkasında ya da kurumlarda yaşanır. Birçok yaşlı, maruz kaldığı istismarı dile getirmeye çekinir.” dedi.
Yaşlı bireylerin çoğu zaman istismarcının kendi yakını olması nedeniyle sessiz kaldığını vurgulayan Dr. Demir, “Kimi zaman istismarı yapan kişi kendi çocuğudur, eşi, gelini, damadı ya da bakım verenidir. Yaşlı birey ‘Evladım zarar görmesin’, ‘Bana bakmayı bırakırlar’, ‘Gidecek yerim yok’, ‘Kimse bana inanmaz’ diye düşünerek susabilir. Bazen de yaşadığı şeyin şiddet olduğunu bile adlandıramaz. İşte bu yüzden yaşlı istismarının en ağır taraflarından biri sessizliktir. Maalesef bu sessizlik yalnızca bireyin değil, toplumun da çoğu zaman göz yumduğu suskunluğudur.” ifadelerini kullandı.
Psikolojik ve ekonomik şiddet çoğu zaman fark edilmiyor
Fiziksel şiddetin morluk, kırık ya da açıklanamayan yaralanmalar gibi belirtilerle daha kolay fark edildiğini söyleyen Dr. Demir, “Morluklar, kırıklar, düşme öyküleri, açıklanamayan yaralanmalar dikkat çeker. Ancak psikolojik ve ekonomik şiddet daha sinsi ilerler. Sürekli azarlanmak, aşağılanmak, tehdit edilmek, konuşulmamak, sosyal çevreden koparmak psikolojik şiddettir. Yaşlının maaşına el koymak, bankacılık işlemlerini onun rızası dışında yapmak, malını devretmeye zorlamak ya da parasını kendi ihtiyaçları için kullanmak ise ekonomik istismardır. Ekonomik şiddet yalnızca maddi kayıp oluşturmaz; yaşlının bağımsızlığını, güven duygusunu ve geleceğe tutunma hissini de elinden alır.” dedi.
Yaşlı bireylerde cinsel istismar görmezden gelinmemeli
Toplumda en fazla göz ardı edilen konulardan birinin yaşlı bireylerde cinsel istismar olduğunu belirten Dr. Demir, “Yaşlı bireylerde cinsel istismar çoğu zaman görmezden gelinen, konuşulmayan ve yokmuş gibi davranılan ağır bir şiddet biçimidir. Toplumda yaygın olan ‘Yaşlı birey cinsel istismara uğramaz’ düşüncesi büyük bir yanılgıdır. Dünya genelinde oranlar düşük görünse de cinsel istismar en az bildirilen şiddet türlerinden biridir. Özellikle bakıma muhtaç, demanslı, iletişim kurmakta zorlanan ya da bakım verene bağımlı yaşlı bireylerde bu risk da
